Als God bestaat, waarom is er zoveel lijden?

"Als God goed is, waarom is er dan zoveel oorlog, ziekte, onrecht en verdriet?"

Het is misschien wel de meest gestelde vraag over God en het christelijk geloof. Waarom laat God lijden toe? Waarom zijn er oorlogen, ziekte, natuurrampen en zoveel onrecht in de wereld? En als God werkelijk almachtig is, waarom grijpt Hij dan niet in?

Misschien heb je jezelf deze vragen ook wel eens gesteld. Misschien heb je een dierbare verloren, worstel je met ziekte of zie je dagelijks het nieuws vol geweld en verdriet. Dan is het begrijpelijk dat je je afvraagt: Als God liefde is, waarom bestaat er dan zoveel kwaad?

Veel mensen denken dat de Bijbel geen goed antwoord geeft op deze vragen. Toch gaat de Bijbel het probleem van het lijden niet uit de weg. Integendeel. Hij laat zien waar het kwaad vandaan komt, waarom God het voorlopig toelaat en waarom er ondanks alles hoop is voor de toekomst.

Waar komt het kwaad vandaan?

Veel mensen gaan ervan uit dat God zowel het goede als het kwade heeft geschapen. Maar de Bijbel vertelt een ander verhaal.

Toen God de aarde schiep, was alles volmaakt.

"En God zag alles wat Hij gemaakt had, en zie, het was zeer goed."Genesis 1:31 (HSV)

Er was geen ziekte, geen dood, geen oorlog en geen verdriet. Dat was Gods oorspronkelijke bedoeling voor de mens.

Toch leven we vandaag in een wereld die daar nauwelijks nog op lijkt. Wat is er gebeurd?

Volgens de Bijbel kwam het kwaad niet bij God vandaan, maar bij een geschapen wezen: Lucifer.

Het begin van de opstand

Lucifer was een machtige engel die dicht bij Gods troon diende (Ezechiël 28:14). Maar trots en zelfverheffing kregen langzaam de overhand.

De profeet Jesaja beschrijft zijn houding:

"U zei in uw hart: Ik zal opstijgen naar de hemel... ik zal mij gelijkstellen met de Allerhoogste."Jesaja 14:13-14 (HSV)

Zijn ontevredenheid groeide uit tot een openlijke opstand tegen Gods regering. Uiteindelijk brak er oorlog uit in de hemel.

"Toen brak er oorlog uit in de hemel: Michaël en Zijn engelen voerden oorlog tegen de draak... En de grote draak werd neergeworpen, namelijk de oude slang, die duivel en satan genoemd wordt."Openbaring 12:7-9 (HSV)

Vanaf dat moment bracht satan zijn opstand naar de aarde.

Waarom schiep God iemand die kon zondigen?

Dat lijkt een logische vervolgvraag.

Had God Lucifer niet gewoon zo kunnen scheppen dat hij nooit verkeerde keuzes zou maken?

Het antwoord ligt in één van Gods belangrijkste eigenschappen: liefde.

"God is liefde."1 Johannes 4:8 (HSV)

Maar echte liefde kan niet worden afgedwongen.

Stel je voor dat iemand alleen van je houdt omdat hij geprogrammeerd is om dat te doen. Is dat nog echte liefde?

Natuurlijk niet.

Liefde bestaat alleen wanneer er ook vrijheid is om níét lief te hebben.

Daarom gaf God Zijn schepselen een vrije wil. Hij wilde geen robots die automatisch gehoorzaamden, maar wezens die vrijwillig voor Hem konden kiezen. Die vrijheid bracht echter ook een risico met zich mee: de mogelijkheid om tegen God te kiezen.

De eerste mensen maakten dezelfde keuze

In de hof van Eden gebruikte satan dezelfde methode die hij eerder in de hemel had gebruikt: twijfel zaaien over Gods karakter.

Hij vroeg Eva:

"Is het echt zo dat God gezegd heeft..."Genesis 3:1 (HSV)

Daarna beschuldigde hij God ervan iets goeds achter te houden.

Adam en Eva stonden voor een keuze: God vertrouwen of hun eigen weg gaan.

Ze kozen voor het laatste.

Vanaf dat moment deed de zonde haar intrede in onze wereld. Niet alleen de mens veranderde, maar de hele schepping werd aangetast. Sindsdien kennen wij ziekte, geweld, egoïsme, rampen en uiteindelijk ook de dood.

Een vijand heeft dit gedaan

Jezus vertelde eens een gelijkenis over een boer die goed zaad op zijn akker zaaide.

Maar terwijl iedereen sliep, kwam een vijand en zaaide onkruid tussen de tarwe.

Toen de knechten vroegen waar het onkruid vandaan kwam, antwoordde de eigenaar eenvoudig:

"Een vijand heeft dat gedaan."Mattheüs 13:28 (HSV)

Dat ene antwoord verklaart veel.

God is niet de oorsprong van het kwaad.

Er is een tegenstander die Gods karakter verdraait, mensen misleidt en Gods goede schepping probeert te vernietigen.

Petrus schrijft daarom:

"Wees nuchter en waakzaam; want uw tegenpartij, de duivel, gaat rond als een brullende leeuw, op zoek naar iemand die hij zou kunnen verslinden."1 Petrus 5:8 (HSV)

Waarom grijpt God niet in bij oorlogen, rampen en ziekte?

Als God almachtig is, waarom maakt Hij dan niet gewoon een einde aan alle ellende?

Dat lijkt een logische vraag. Als God liefde is, waarom voorkomt Hij dan niet elke oorlog? Waarom stopt Hij geen aardbeving voordat die duizenden levens eist? Waarom geneest Hij niet iedereen die ziek is?

De Bijbel laat zien dat God het kwaad zou kunnen beëindigen. Maar Hij doet dat nog niet, omdat er veel meer op het spel staat dan alleen het beëindigen van het huidige lijden.

Waarom vernietigde God satan niet direct?

Stel dat God Lucifer onmiddellijk had vernietigd toen hij in opstand kwam.

Zouden de andere engelen dan werkelijk overtuigd zijn geweest dat God rechtvaardig is? Of zouden zij zich afgevraagd hebben of Lucifer misschien toch gelijk had?

Satan beweerde immers dat God Zijn macht misbruikte en Zijn schepselen onderdrukte. Als God hem direct had vernietigd, zou dat juist de indruk kunnen wekken dat die beschuldiging waar was.

God wil niet dat Zijn schepselen Hem dienen uit angst, maar uit liefde en overtuiging.

Daarom liet Hij de gevolgen van de opstand zichtbaar worden. Niet omdat Hij van lijden houdt, maar zodat het hele universum zou kunnen zien waar zonde uiteindelijk toe leidt.

Liefde vraagt om vrijheid

Vrijheid is alleen echte vrijheid wanneer er ook gekozen kan worden voor het verkeerde.

God had mensen kunnen maken die nooit konden zondigen. Maar dan hadden zij ook nooit werkelijk kunnen liefhebben.

Dat zien we zelfs in menselijke relaties. Liefde die wordt afgedwongen is geen liefde.

God verlangt naar een vrijwillige relatie met Zijn schepselen. Daarom respecteert Hij de keuzes die mensen maken, ook wanneer die keuzes verschrikkelijke gevolgen hebben voor henzelf en anderen.

Een groot deel van het lijden in deze wereld is dan ook het gevolg van menselijke keuzes: oorlogen, geweld, onderdrukking, haat, corruptie en onrecht.

God veroorzaakt die dingen niet. Hij laat mensen de vrijheid die Hij hun gegeven heeft.

Maar hoe zit het met natuurrampen?

Niet alle ellende wordt direct veroorzaakt door menselijke keuzes.

Aardbevingen, overstromingen, epidemieën en andere rampen treffen vaak ook mensen die nergens schuld aan hebben.

De Bijbel legt uit dat niet alleen de mens, maar de hele schepping is aangetast door de zonde.

"Want de schepping is aan de zinloosheid onderworpen... De hele schepping zucht en verkeert gezamenlijk in barensnood."Romeinen 8:20-22 (HSV)

We leven dus niet meer in de volmaakte wereld die God oorspronkelijk schiep. De gevolgen van de zonde raken de hele aarde.

Dat betekent niet dat iedere ramp een straf van God is.

Integendeel. Jezus waarschuwde juist tegen die gedachte. Toen men Hem vertelde over mensen die omgekomen waren bij het instorten van een toren, zei Hij niet dat zij schuldiger waren dan anderen (Lukas 13:1-5).

Niet elk lijden is een straf. We leven eenvoudigweg in een gebroken wereld.

Is lijden dan Gods wil?

Nee.

God verlangt niet naar ons lijden.

"Want niet van harte verdrukt of bedroeft Hij de mensenkinderen."Klaagliederen 3:33 (HSV)

Toch kan God zelfs moeilijke omstandigheden gebruiken om iets goeds voort te brengen.

Dat betekent niet dat het lijden op zichzelf goed is. Het kwaad blijft kwaad.

Maar God is zo machtig dat Hij zelfs uit de donkerste situaties iets goeds kan laten ontstaan.

Daarom schrijft Paulus:

"En wij weten dat voor hen die God liefhebben, alle dingen meewerken ten goede."Romeinen 8:28 (HSV)

Vaak begrijpen wij pas veel later wat God door moeilijke omstandigheden heen heeft gedaan. Soms begrijpen we het in dit leven helemaal niet. Toch mogen we erop vertrouwen dat Hij niets uit handen heeft laten vallen.

God bleef niet op afstand

Misschien wel het mooiste antwoord op het probleem van het lijden is dat God er niet vanaf een afstand naar kijkt.

Hij kwam Zelf naar deze aarde.

Jezus kende honger, vermoeidheid, verdriet, afwijzing, verraad, onrecht en lichamelijke pijn. Hij werd bespot, mishandeld en uiteindelijk gekruisigd.

Hij weet dus uit eigen ervaring wat lijden is.

De Bijbel zegt:

"Want doordat Hij Zelf, toen Hij verzocht werd, geleden heeft, kan Hij hen die verzocht worden, te hulp komen."Hebreeën 2:18 (HSV)

God vraagt ons niet een weg te gaan die Hij Zelf nooit heeft bewandeld.

Hij lijdt met ons mee.

De profeet Jesaja schrijft zelfs:

"In al hun benauwdheid was Hij benauwd."Jesaja 63:9 (HSV)

Dat verandert misschien niet direct onze omstandigheden, maar het verandert wel ons beeld van God. Hij is geen onverschillige toeschouwer. Hij is een Vader Die het verdriet van Zijn kinderen kent.

Waarom vinden wij onrecht verkeerd?

Wanneer we oorlog, misbruik of moord zien, zeggen we vrijwel allemaal: "Dat is verkeerd."

Maar waarom?

Als het universum alleen uit toeval bestaat en er geen hogere morele werkelijkheid is, dan zijn begrippen als goed en kwaad uiteindelijk slechts persoonlijke meningen.

Toch voelt bijna iedereen diep van binnen aan dat sommige dingen objectief verkeerd zijn.

Dat universele morele besef past juist bij wat de Bijbel zegt:

"Wanneer de heidenen... van nature doen wat de wet gebiedt... bewijzen zij dat het werk van de wet in hun hart geschreven is."Romeinen 2:14-15 (HSV)

Ons geweten wijst naar een morele Wetgever.

Daarnaast wijzen ook de orde en complexiteit van het heelal, de buitengewone informatie die opgeslagen ligt in het DNA en het historische leven, sterven en de opstanding van Jezus Christus voor velen op een Schepper. Hoewel niemand God wetenschappelijk kan bewijzen zoals een natuurkundige formule, is geloof in God geen sprong in het duister. Het is een vertrouwen dat rust op historische, filosofische en persoonlijke gronden.

Het grootste bewijs van Gods liefde

Voor christenen is het sterkste bewijs van Gods liefde niet een filosofisch argument.

Het is Jezus Christus.

God bleef niet op veilige afstand terwijl de wereld leed.

Hij gaf Zichzelf.

"Want zo lief heeft God de wereld gehad, dat Hij Zijn eniggeboren Zoon gegeven heeft..."Johannes 3:16 (HSV)

Aan het kruis droeg Jezus de gevolgen van de zonde.

Daar zien we tegelijk Gods rechtvaardigheid én Zijn liefde.

God neemt het kwaad serieus, maar Hij heeft ervoor gekozen de prijs Zelf te betalen.

Er komt een einde aan het lijden

De Bijbel eindigt niet met oorlog, ziekte en dood.

Hij eindigt met een nieuwe aarde.

Een wereld waarin de zonde voorgoed verdwenen is.

"En God zal alle tranen van hun ogen afwissen, en de dood zal er niet meer zijn. Ook geen rouw, jammerklacht of moeite zal er meer zijn."Openbaring 21:4 (HSV)

Dan zal niemand nog twijfelen aan Gods liefde of Zijn rechtvaardigheid.

Iedereen zal gezien hebben waar egoïsme en zonde toe leiden, en tegelijk hoe goed Gods weg werkelijk is.

De profeet Nahum vat het prachtig samen:

"De benauwdheid zal zich niet voor de tweede keer voordoen."Nahum 1:9 (HSV)

Het kwaad zal nooit meer terugkeren.

Hoop voor vandaag

Misschien neemt dit antwoord niet al je vragen weg.

Misschien blijf je worstelen met verdriet of verlies.

De Bijbel belooft ook nergens dat christenen geen lijden zullen meemaken.

Maar hij laat wel zien dat ons lijden niet zinloos is en niet eeuwig zal duren.

God heeft het kwaad niet veroorzaakt. Hij heeft ervoor gekozen het tijdelijk toe te laten, zodat de gevolgen ervan voor altijd duidelijk zouden worden. Tegelijk bleef Hij niet op afstand, maar kwam Hij in Jezus Christus naar deze wereld om Zelf te lijden, onze zonden te dragen en ons een uitweg te geven.

Daarom is de christelijke hoop niet dat alles vandaag al goed is.

Onze hoop is dat God Zijn belofte zal vervullen.

En op die dag zullen oorlog, ziekte, verdriet en dood voorgoed verdwijnen. Tot die tijd mogen we weten dat God ons ziet, met ons meeleeft en ons nooit alleen laat.

"Hij zal de dood voor eeuwig verslinden; de Heere HEERE zal de tranen van alle gezichten afwissen."Jesaja 25:8 (HSV)